<
i

Den Kleyne Dorenboom te Houtum

 

Den Kleyne Doorenboom ligt aan het kruispunt van twee oude verkeerswegen: de oude baan Turnhout-Geel-Diest, die hier den ouden verkeersweg Antwerpen-Herentals-Retie-Holland doorkruist. Hij ligt ook in de onmiddelijke nabijheid van den ouden watermolen van Brustele (nu Houtum).

Het gebouw was vooral bedoeld als afspanning en logementhuis, tevens als herberg en bakkerij en als gasthof voor den reizenden passant. Van het portaal kwam men in een groote gelagzaal, waarin niet minder dan elf deuren uitmonden naar de andere vertrekken. Een groote openhaard voor turfvuur, een beddekoets gecamoufleerd als oude eiken kleerkast, de opgang naar de kelderkamer, de zoogenaamde dragonderskamer met de ingemetselde alkoven, dat alles moet Den Kleyne Doorenboom tot een gezellig en comfortabel logementhuis gemaakt hebben.

De schuur bood ruimte voor 80 paarden. Het huidige steenen gebouw van Den Kleyne Doorenboom dagteekent dus maar van het begin der 19de eeuw, maar Den Kleyne Doorenboom had toen reeds een lange geschiedenis achter den rug.

De woonwijk Watermolen-Kleyne Dorenboom heette vroeger Brustele, later Bruystel en Brussel, en is wel een van de oudste bewoonde wijken van het dorp. Wegens dezen watermolen en door de ligging aan het kruispunt van de twee groote banen was deze plek een uitverkoren pleisterplaats voor handelaars en reizenden, hetgeen ze dan waarschijnlijk van in de vroege Middeleeuwen reeds geweest is.

Eerst in 1673 wordt de afspanning voor de eerste maal als "Den Kleyne Doorenboom" vermeld ("huys ende hof genaempt den kleyne Doorenboom." Cijnsboek van Casterle 1673). Toen was de afspanning gehouden door Jan Van Gorp Corneliszoon, die ook schepene van de gemeente was. De familie Van Gorp week van hier uit naar Goor, Vorsel, Terloo en Isschot.

In 1710 was Joris Michiels gehuwd met Anna Bertels waard in Den Kleyne Doorenboom. Hij werd weldra opgevolgd door zijn broer Adriaan, die getrouwd was met Maria Elisabeth Embrechts, dochter van Hendrik, den grooten boterkremer van Houtum, die wekelijks met twee of drie karren naar Antwerpen reed en geregeld ook op Diest reed en het bekende Diestersch bier meebracht. Adriaan had maar twee dochters.

Bij de deeling in 1765 kreeg Mergo, die gehuwd was met Geeraard Molenberghs het huis tegenover Den Kleyne Doorenboom en Maria Elisabeth, die met Jan Borghmans trouwde verkreeg: "sekere huysinghe met stal, schuer, brouwereye genaempt Den Kleyne Doorenboom" (Weezenregister Kasterlee 1765).

In 1780, na den dood van de twee echtgenooten, werden de goederen onder de vier kinderen verdeeld. Aan de dochter Joanna Maria, die huwde met J. B. Van Looy, uit Herenthout, beviel "sekere huysinghe met stal, hof, schuer, brouwereye genaempt Den Kleyne Doorenboom" (Weezenreg. 1780). Een ander dochter trouwde met den lakenfabrikant Hendrik Valentyns en de zoon Jan werd ook lakenfabrikant.

Het was de tijd, toen de lakennijverheid hier in vollen fleur was. En daar in dien tijd al het laken van Kasterlee en van de omliggende gemeenten, vooral van Mol, op den volmolen van Houtum gevold werd, zoo moet het ook een goede tijd geweest zijn voor de afspanning, Den Kleyne Doorenboom. Die groote toeloop van vreemdelingen en welstellende burgers uit het dorp moet voor den eigenaar een prikkel geweest zijn om den ouderwetschen Doorenboom te herbouwen en te moderniseeren. In het 13 der FranscheRepubliek werd den heele boel voor den vrederechter verkocht en aangekocht door Jan Govers.

Met half Maart 1800 werd Den Kleyne Doorenboom betrokken door een jong echtpaar uit Wommelgem, Peeter Florus - Maria Anna De Kinder.

In 1808 kocht Florus "de Kroon" in het dorp te Kasterlee en in 1811 verhuisde hij uit Den Kleyne Doorenboom. Later woonde er Adriaan Gevers, getrouwd met Anna Maria Thijs en na hem zijn zoon Jozef.

Intusschen was in 1840 de steenweg Turnhout-Diest aangelegd en wel in rechte lijn van den Berg te Kasterlee tot Geel. Het groot verkeer langs Den Kleyne Doorenboom hield daarmee op en Den Kleyne Doorenboom verviel dan ook weldra tot den rang van een gewone herberg. Later werd het eigendom overgeƫrfd in de familie Van Eyck.

In 1956 werd Den Kleyne Doorenboom aangekocht door de familie Noyens.

 

© Computrix Consult